Gmina może nakazać wymianę kopciucha. Czas dobrowolności się skończył
Wszyscy, którzy nie zdążyli wymienić przestarzałych urządzeń grzewczych, powinni się pospieszyć. Po latach kampanii informacyjnych, dotacji i apeli o dobrowolną wymianę źródeł ciepła nadszedł moment egzekwowania prawa.
Od 1 stycznia 2026 r. na Śląsku eksploatacja pozaklasowych kotłów jest wykroczeniem. Wobec osób, które mimo obowiązujących zakazów nadal świadomie palą w „kopciuchach”, samorządy dysponują skutecznym instrumentem.
Art. 363 Prawa ochrony środowiska
Zgodnie z art. 363 ust. 1 Prawa ochrony środowiska wójt, burmistrz lub prezydent miasta może — w drodze decyzji administracyjnej — nakazać osobie fizycznej wykonanie czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko. W praktyce oznacza to możliwość nakazania wymiany lub usunięcia nielegalnego źródła ciepła.
Jak pisze dla SmogLabu Emil Nagalewski, koordynator Polskiego Alarmu Smogowego w województwie śląskim, to narzędzie było ignorowane od lat, a sprawdza się w przypadkach beznadziejnych, w których inne formy perswazji zawodzą.
Co to oznacza w praktyce
Zgłoszenie kopciucha — na przykład przez aplikację mObywatel — może skutkować kontrolą gminy. A jej efektem bywa nie tylko kara (mandat do 500 zł, a w przypadku skierowania sprawy do sądu grzywna do 5000 zł), lecz także nakaz wymiany urządzenia. Dalsze ignorowanie decyzji rodzi kolejne konsekwencje prawne.
Państwo — w tym samorząd — powinno wspierać właścicieli budynków w wymianie przestarzałych urządzeń grzewczych. Prawo musi być jednak respektowane, także w trosce o tych mieszkańców, którzy własnym wysiłkiem już zmodernizowali swoje domy.
Źródła: SmogLab — Emil Nagalewski · Polski Alarm Smogowy.